Controlling a księgowość — różnice, które warto znać

Jakie są rodzaje rachunkowości

W praktyce najczęściej mówi się o rachunkowości finansowej, rachunkowości zarządczej i rachunkowości podatkowej. Rachunkowość finansowa służy sprawozdawczości i relacjom zewnętrznym, rachunkowość podatkowa pomaga w rozliczeniach z fiskusem, a rachunkowość zarządcza wspiera zarządzanie i planowanie. Controlling jest blisko rachunkowości zarządczej, ale idzie dalej, bo łączy analizę, sterowanie i rekomendowanie działań korygujących.

Co po rachunkowości i controllingu w kontekście usług biura rachunkowego

Po samym uporządkowaniu księgowości kolejnym krokiem zwykle jest controlling, a potem integracja danych w ERP i BI, które wspierają też efektywne planowanie budżetu w kolejnych miesiącach. To rozwiązanie ma sens, gdy firma ma już faktur, klientów, przychody i koszty, ale nadal nie widzi, co naprawdę wpływa na wynik, a systemy Business Intelligence dodatkowo automatyzują procesy raportowania. W Venture Navigator właśnie w tym miejscu wchodzi controlling: łączy dane, finanse i zarządzanie, a dobrze dobrany program raportowania dostarcza kadrze zarządzającej rzetelnych danych i raportów potrzebnych do podejmowania decyzji, żeby przestać liczyć tylko przeszłość i zacząć sterować przyszłością. Z takiego podejścia coraz częściej korzystają także firmy MŚP.

Jak działa Venture Navigator

Venture Navigator podchodzi do controllingu nie jako do samej funkcji księgowej, ale jako do wsparcia decyzji dla przedsiębiorców i zarządu. W praktyce oznacza to połączenie controllingu, analizy, BI, planowania i uporządkowania procesów w jednym rozwiązaniu, zamiast budowania osobno usług księgowych, osobno raportowania i osobno konsultingu; do kluczowych narzędzi controllingu należą budżetowanie, analiza odchyleń, wskaźniki KPI oraz systemy klasy Business Intelligence. Uzupełnieniem są kokpity menedżerskie, czyli graficzna prezentacja kluczowych wskaźników efektywności. Dla klientów to prostota, łatwy model we wdrożeniu i w obsłudze, większa przejrzystość, mniejsze koszty oraz mniej zależności od pojedynczych użytkowników, a takie podejście wspiera optymalne rozdzielanie zasobów firmy i pokazuje, że optymalizacja procesów zwiększa efektywność operacyjną firmy.

Czy księgowa bierze odpowiedzialność za błędy

Tak, ale zakres odpowiedzialności zależy od tego, kto odpowiada za dane, a kto za ich księgowanie. W biurze rachunkowym księgowy odpowiada za poprawność prowadzenia księgowości i rozliczeń w ramach przyjętej umowy, ale controlling nie przerzuca tej odpowiedzialności — on daje dodatkową warstwę analizy i kontroli. Dlatego w wielu firmach potrzebny jest zarówno dział księgowych, jak i dział controllingu, bo ich funkcji nie da się po prostu zamienić miejscami.

Ile zarabia się w księgowości i controllingu

Zarobki w księgowości i controllingu zależą od branży, skali firmy, doświadczenia i zakresu odpowiedzialności, dlatego nie ma jednej stawki dla wszystkich. W praktyce specjalista do spraw controllingu zwykle zarabia więcej niż osoba na stanowisku operacyjnym w księgowości, bo odpowiada nie tylko za dane, ale też za analiza, planowanie i wsparcie decyzji; w tej pracy wykorzystuje się też benchmarking do porównywania procesów i wyników z najlepszymi konkurentami. Często stosuje się również rachunek kosztów działań, który pozwala przypisać koszty pośrednie do konkretnych procesów i działań, z uwzględnieniem specyfiki firmy. Jeśli pytasz, ile kosztuje księgowa na miesiąc albo ile zarabia się w controllingu, najuczciwiej patrzeć nie tylko na pensję, ale też na to, czy firma potrzebuje usług biura rachunkowego, controllingu czy obu tych obszarów. W bardziej zaawansowanych wdrożeniach stosuje się też rachunek kosztów docelowych jako technikę zarządzania kosztami już na etapie projektowania produktu.

10 MSSF 18, podatek dochodowy i ryzyko

W 2024 roku wchodzi w życie nowy standard MSSF 18, który dotyczy prezentacji i ujawnień w sprawozdaniach finansowych. Standard zmienia sposób klasyfikacji pozycji wyniku finansowego i wzmacnia wymagania dotyczące ujawnień, więc firmy powinny przygotować się do nowych zasad z wyprzedzeniem. To kolejny argument, że controlling finansowy i dobre oprogramowanie do raportowania stają się dziś koniecznością nie tylko w dużych spółkach, ale także w MŚP, bo pełne wdrożenie systemu controllingu pozwala szybciej reagować na zmiany rynkowe i ograniczać problemy związane z ryzykiem. Firmy MŚP coraz częściej korzystają też z controllingu do planowania budżetu.

Dla kogo ta różnica jest ważna

Ta różnica jest szczególnie ważna dla przedsiębiorców, którzy mają już faktur, klientów i przychody, ale nadal nie mają pełnej kontroli nad koszty, marżą i płynnością finansową, a także potrzebują analiz SWOT i PESTEL oceniających pozycję firmy oraz czynniki zewnętrzne i wewnętrzne w różnych obszary działalności. Jeśli firma działa w modelu, w którym wystarczy samo prowadzenia księgowości, controlling może jeszcze poczekać, ale gdy rośnie liczba spółek, dział, użytkowników i procesów, sama księgowość przestaje wystarczać, bo potrzebne jest także zbieranie danych oraz analiza odchyleń porównująca wyniki faktyczne z budżetem i wskazująca źródła problemów. Wtedy warto przeczytaj zakładce o controllingu i zobaczyć, jak VNAV może wesprzeć dział oraz zarząd w lepszym zarządzanie firmą.